Geschiedenis van de luchthaven
Tot in mei 1940 vond het Brusselse luchtverkeer plaats op een vliegveld met een enkele grasbaan dat langs de Haachtsesteenweg te Haren lag.
De gebouwen voor het inchecken en het onthaal van de passagiers, de controletoren en bepaalde loodsen bestaan nu nog altijd en vormen het militair kwartier Albert 1, terwijl Haren nog altijd een Tweedekkerstraat en een Vliegveldstraat heeft.
Voordien had ook een ander voorlopig vliegveld het licht gezien op de Stokkelvlakte in de Brusselse gemeente Sint-Pieters-Woluwe.

Ter gelegenheid van de Wereldtentoonstelling van 1910 te Brussel, organiseerde de Aéro-Club de Belgique een grote luchtvaartmeeting op de renbaan van Stokkel. Onder andere de Luchtvaartlaan, de Schroeflaan en de Eendekkerlaan getuigen van dit indrukwekkend verleden.

Passagiers worden door een Sabenabus afgezet aan de terminal
van Haren rond 1930
(Archief Frans Van Humbeek)
 Zowel de stedelijke ontwikkelingen van Brussel als de ligging ervan maakten nieuwe uitbreidingen van het vliegveld van Haren onmogelijk en de omvorming van de militaire vliegtuigen van het type Douglas DC-3 en DC-4 tot burgervliegtuigen zorgden ervoor dat Brussel behoefte had aan een nieuwe luchthaven met verharde banen.

Na verschillende plaatsen te hebben bestudeerd, werd beslist het militaire vliegveld van Melsbroek verder uit te bouwen dat tijdens de tweede wereldoorlog door de bezetter werd aangelegd, hoewel het ten oosten van Brussel ligt en de dominante westenwinden de opstijgende vliegtuigen onvermijdelijk de stad zouden doen overvliegen.

Sinds 1940 werd een gebied van bijna 600 hectare dat overwegend uit landbouwgrond bestond, opgeëist door de bezetter die op het terrein van Melsbroek uit drie banen aanlegde in driehoekvorm en er enkele verspreide gebouwen optrok.
De eerste baan 07/25 werd in juli 1940 afgewerkt; in maart 1943 waren de 3 banen bijna volledig klaar !
Na de bevrijding namen de Belgische autoriteiten dit militair terrein in bezit en vervingen bepaalde installaties teneinde deze om burgerlijke en technische eisen te hergroeperen.

Met kerstmis 1948 werd een nieuw, modern luchthavengebouw ingehuldigd dat de oude houten loodsen verving. De banen, waarvan de 02/20 nog steeds in gebruik is, werden verlengd en verstevigd :
- Baan 02/20 werd verlengd tot 2.100 meter
- Baan 07L/25R werd van 1.600 verlengd tot 2.450 meter
- Baan 12/30 bleef 1.300 meter lang

Van 1948 tot 1956 worden drie vliegtuigloodsen, 6 werkplaatsen voor Sabena en verschillende gebouwen aan de kant van Melsbroek opgericht.

In 1955 zal Koning Boudewijn op Brussel-Nationaal de spoorlijn inhuldigen die het centrum van Brussel verbindt met Melsbroek.
In dit tijdperk besloeg de luchthaven een oppervlakte van 950 hectare, en telde men in Brussel reeds 65.000 vluchten en meer dan 500.000 passagiers per jaar.

In 1956 begint de aanleg van de nieuwe, 2.300 meter lange, parallelle baan 25L/07R, bestemd voor landende vliegtuigen. Later zal deze landingsbaan worden verlengd tot 3.200 meter.
De twee parallelle banen worden aangevuld met twee X-vormige diagonale banen, waarvan alleen baan 02/20 met een lengte van 2.820 meter momenteel nog altijd in gebruik is.
De baan van gras 12/30 werd in de jaren ’90 buiten gebruik gesteld tijdens de bouw van de nieuwe passagiersterminals.

De voorbereiding van de Wereldtentoonstelling van 1958 vormde de gelegenheid om de tweede etappe van de ontwikkeling van de luchthaven Brussel-Nationaal te verwezenlijken.

In april 1956 besliste de regering op dezelfde site een nieuwe luchthaven te bouwen, maar dan aan de kant van Zaventem. De bouw ervan werd in april 1957 aangevat.
Dit nieuwe luchthavengebouw van Brussel-Nationaal op het grondgebied van de gemeente Zaventem werd op 5 juli 1958 ingehuldigd.

Het hoofdgebouw van de nieuwe luchthaven ligt in het midden van de twee parallelle banen 07/25 en omvat twee pieren aan weerszijden van de transithal.

De luchthaven van 1958 kon nog meer passagiers ontvangen, evenals grote straalvliegtuigen.

Het goederenvervoer ontwikkelde zich zo snel dat in 1966 een aangepaste loods werd gebouwd.

Caravelle voor het luchthavengebouw dat in 1958 werd bebouwd op het grondgebied van Zaventem
(Archief Frans Van Humbeek)


Het passagiersvervoer nam in 1970 aanzienlijk toe met de verschijning van de intercontinentale jumbojets. Er zijn nieuwe installaties nodig, en de twee bestaande pieren worden uitgerust met veertien aviobruggen.
In juni 1973 wordt de zogenaamde "Satelliet", een nieuwe cirkelvormige hal, ingehuldigd die met elf inschepingszones is uitgerust.

Bouw van de satelliet
(Archief Frans Van Humbeek)		 In 1970 wordt de studie opgestart voor de modernisering van de goederenbehandelingsprocedures voor luchtvracht, die resulteert in de verwezenlijking van "Brucargo" aan de noordkant van de luchthaven, een nieuwe, uitsluitend voor goederenvervoer bestemde zone die haast op de tijdelijke verbindingswegen tussen Haren en Melsbroek uit 1945 is gelegen.

"Brucargo" wordt ontworpen in 1976 en in dienst genomen in oktober 1980. De nieuwe vrachtafdeling van luchthaven bestaat uit twee hoofdgebouwen voor goederenbehandeling, een gemeenschappelijke opslagplaats en een groot administratief gebouw.

Bovendien maken verschillende privé-investeringen het mogelijk opslagplaatsen voor goederen en vracht te bouwen die bestemd zijn voor expediteurs en douaneagentschappen. Dit nieuwe complex behandelt meer dan 500.000 ton vracht per jaar.

Aan het begin van de jaren ’80 kent het luchtverkeer een enorme groei en blijkt het nodig de luchthaven uit te breiden om te beantwoorden aan de toename van het aantal passagiers op Brussel-Nationaal.

Er wordt aanzienlijk geïnvesteerd in het onderhoudscentrum van Sabena. In 1983 wordt een nieuwe loods voor jumbojets voltooid, en sinds juli 1982 is een nieuwe werkplaats voor motoronderhoud in gebruik. Er worden eveneens verschillende andere loodsen gebouwd, evenals een groot gebouw voor een chartermaatschappij dat op de oude luchthaven van Melsbroek is gelegen.

De voortdurende groei van de activiteiten op de luchthaven Brussel-Nationaal noodzaken opnieuw tot de uitbreiding van alle installaties. Op 5 april 1982 lanceert de Regie der Luchtwegen als overheidsexploitant van de luchthaven een "beperkte offerteaanvraag" die de voornaamste voorwaarden bevat die vereist zijn voor de studie van een algemene planning van de luchthaven en voor een ontwerp voor de uitbreiding van het luchthavengebouw voor passagiers en van de aviobruggen.

In 1984 ontwikkelt zich het nachtverkeer op de luchthaven Brussel-Nationaal door de Europese inplanting van twee van de belangrijkste koerierbedrijven: Federal Express en DHL Worldwide.

Het nieuwe sorteercentrum van DHL wordt op 26 juni 1989 ingehuldigd.

Links van de onthaalhal uit 1958, wordt op 14 juni en 12 december 1994 in twee fasen een volledig nieuw luchthavengebouw ingehuldigd. Het geheel van de nieuwe passagiersterminal "Pier B" en de twee nieuwe pieren die op de plaats van de oude, noordelijke pieren uit 1958 werden gebouwd, worden op 12 december 1994 door Koning Albert II ingehuldigd.

In 1996 gaat het plan van start voor de integrale vernieuwing van de banen van de luchthaven. Daarvoor wordt vier jaar uitgetrokken. In 1996 komt baan 07L/25R aan bod, in 1997 baan 07R/25L en in de zomers van 1998 en 1999 is het de beurt aan baan 02/20. (Zie “ligging van de banen”)

Op 15 mei 2002 wordt de nieuwe terminal "Pier A" ingehuldigd. Deze terminal is bestemd voor bestemmingen binnen de Schengenlanden. De oude infrastructuren uit 1958 en de Satelliet worden tijdelijk buiten gebruik gesteld.

Luchtfoto van Brussel-Nationaal in 2000
(Archief Frans Van Humbeek)

Op 18 mei 2002 werd een uniek exemplaar gepubliceerd over de luchthaven Brussel-Nationaal in het algemeen : “Brussels Airport” vangt aan met de bouw van de eerste loods Zeppelin te Haren/Evere om te eindigen met de inhuldiging van de nieuwe A Pier, op 16 mei 2002. Het werk bevat 230 bladzijden, geïllustreerd met 450 foto’s.
« Brussels Airport », Frans Van Humbeek, Het Streekboek (op aanvraag verkrijgbaar : 03/777.75.58 – hetstreekboek@busmail.net)